Wanneer gaan klimaatwetenschappers onomwonden berichten over extreem weer?

Nu de stofwolken rondom de twitterstorm tussen Thierry Baudet en Gerrit Hiemstra enigszins zijn neergedaald, kunnen we eens rustig evalueren wat we hier met z’n allen van hebben opgestoken. Wat bij mij overheerst is een enorme teleurstelling over de rol die de (klimaat)wetenschap en de media spelen in het publieke debat over klimaatverandering. Ik zal aan de hand van een van de vier statements van Baudet laten zien waar die teleurstelling vandaan komt.

Het gaat om zijn eerste statement: “Er is geen toename in extreme weersomstandigheden”.

Onzin, twitterde Gerrit Hiemstra. Simon Rozendaal nam het vervolgens in de Volkskrant op voor Baudet (nadruk door mij aangebracht):

Te beginnen met de uitspraak dat er geen toename in extreme weersomstandigheden is. Het wetenschappelijke rapport van het IPCC (het VN-panel dat de afgelopen decennia de klimaatverontrusting regisseerde) houdt hier een slag om de arm. Op pagina 53 wordt geconstateerd dat er ‘weinig vertrouwen’ is dat er een aan opwarming toe te schrijven trend is in tropische cyclonen, wereldwijde overstromingen en droogte. Wel is er ‘vertrouwen’ dat er door opwarming meer zware regenval is en het is ‘waarschijnlijk’ dat er meer hittegolven zijn. Oftewel, Baudet heeft een beetje gelijk.

Vervolgens ontspon zich een soort van semantisch spelletje. Reyer Gerlagh, een van de weinige (klimaat)wetenschappers die zich publiekelijk mengde in de discussie, reageerde in de Volkskrant als volgt (vet wederom door mij aangebracht):
Er is wel een toename van extreme weersomstandigheden. In de context van het rapport betekent de Engelse term ‘low confidence’ niet dat er weinig vertrouwen is, maar dat er weinig wetenschappelijk bewijs is om een bepaald effect toe te kennen aan klimaatveranderingen. Een subtiel punt misschien, maar belangrijk. Dat het statistisch niet vaststaat dat het aantal cyclonen toeneemt (één variabele van de vele) door de opwarming, ontkracht niet dat extreme weersomstandigheden toenemen.

Jelmer Mommers in De Correspondent en Marlies ter Voorde op de website Nemo Kennislink maakten een soortgelijk argument als Gerlagh (meer zware regenval en meer hittegolven en dus toename extreem weer) en stelden Baudet en Rozendaal dus in het ongelijk.

Wat zal het publiek nu van deze discussie onthouden? Baudet zegt “geen toename in extreme weersomstandigheden” maar Gerlagh (de wetenschap) en anderen (Mommers, Ter Voorde) zeggen “wel een toename van extreme weersomstandigheden”. Dat is niet zo moeilijk natuurlijk. Baudet heeft de schijn tegen. Hij is geen klimaatwetenschapper en hij wordt door de meeste media sowieso afgeschilderd als een ‘gevaarlijke’ politicus met tamelijk extreme denkbeelden.

Dus de uitkomst van dit kortstondige debatje voor het brede publiek is: er is wel degelijk een toename van extreem weer door klimaatverandering en Thierry Baudet is een politicus die domme uitspraken doet over het klimaat.

De olifant in de kamer
Waarom is deze uitkomst zo teleurstellend? Het antwoord ligt besloten in het citaat van Simon Rozendaal. Die wijst erop dat er geen trend is in orkanen, overstromingen en droogte. Daar had hij nog tornado’s aan toe kunnen voegen. Hier komt Roger Pielke Jr., een van de bekendste onderzoekers wereldwijd op het gebied van extreem weer en de schade die daardoor veroorzaakt wordt. Hij schreef dit stuk in 2014 toen twee IPCC-rapporten (SREX en AR5) met claims over extreem weer verschenen waren (vet door mij):

To identify changes in extreme weather, it’s best to look at the statistics of extreme weather. Fortunately, scientists have invested a lot of effort into looking at data on extreme weather events, and recently summarized their findings in a major United Nations climate report, the fifth in a series dating back to 1990. That report concluded that there’s little evidence of a spike in the frequency or intensity of floods, droughts, hurricanes and tornadoes. There have been more heat waves and intense precipitation, but these phenomena are not significant drivers of disaster costs. In fact, today’s climate models suggest that future changes in extremes that cause the most damage won’t be detectable in the statistics of weather (or damage) for many decades.

Hier staat alle belangrijke informatie over extreem weer in één alinea. Geen trend in zowel de frequentie als de intensiteit van overstromingen, droogte, orkanen en tornado’s. Weliswaar een toename van extreme neerslag en hittegolven, maar die hebben weinig effect op schade.

Pielke publiceerde dit artikel op de website 538 van Nate Silver (een soort Amerikaanse Maurice de Hond) en het zou het begin van het einde inluiden van zijn carrière in de klimaat/milieuwetenschap. Hoewel er inhoudelijk niets op het artikel viel aan te merken en de claims hierboven volledig in lijn zijn met het IPCC en Pielke ook tot twee keer toe exact dezelfde boodschap verkondigde in getuigenissen in Washington (in 2013 en 2017) was zijn boodschap in de VS voor sommige groeperingen zo incovenient (om Al Gore maar te citeren) dat hem het werken in dit veld nagenoeg onmogelijk werd gemaakt. Omdat hij tenure heeft kon hij zijn salaris behouden en een switch maken naar een ander veld (sportbeleid). Pielke schreef over deze onaangename episode uit zijn loopbaan een opiniestuk in de Wall Street Journal: My Unhappy Life as a Climate Heretic.

Pielke blogt nog wel eens per maand over klimaat- en energiebeleid met speciale aandacht voor extremen. Vorig jaar kreeg Amerika na een opmerkelijk lange ‘stilte’ van 12 jaar weer eens twee zware orkanen over zich heen: Harvey en Irma. Die twee orkanen alleen zorgden voor 70% van de wereldwijde schade door extreem weer in 2017!

De totale schade door extreem weer neemt weliswaar toe in de tijd maar gecorrigeerd voor GDP is er eerder een afname dan een toename:

De jaarlijkse schade door weer gerelateerde schommelt zo rond de 0,2% van het GDP. In 2017 was er relatief veel schade en die werd dus voor ongeveer 70% bepaald door Harvey en Irma. Het aantal slachtoffers dat valt door extreem weer is de afgelopen eeuw spectaculair gedaald.

Herverzekeraar Munich Re houdt de schade en het aantal slachtoffers door extreem weer en ander natuurgeweld nauwgezet bij. Dit kaartje toont de belangrijkste rampen uit 2017. Daar zitten geen rampen tussen die veroorzaakt zijn door “extreme neerslag” of “hittegolven”. Merk ook op dat het IPCC claimt dat extreme neerslag zou toenemen maar dat die extreme neerslag dus niet heeft geleid tot meer overstromingen.

De olifant in de kamer is dus dat telkens maar herhalen in het publieke debat dat ‘extreme weersomstandigheden toenemen’ zonder te vermelden dat orkanen, overstromingen, droogte en tornado’s wereldwijd niet zijn toegenomen het publiek volledig op het verkeerde spoor zet. En dat is niet alleen Reyer Gerlagh aan te rekenen. Dat is ook het KNMI, het PBL, de ministeries en vele andere experts aan de universiteiten aan te rekenen. Ik nodig de lezers uit om op zoek te gaan naar een onomwonden statement van een Nederlandse (klimaat)wetenschapper in de media of op een website waarin onomwonden wordt gezegd wat Roger Pielke Jr. hierboven schreef op de website van 538. Ik gok dat zo’n statement niet gevonden zal worden en daarmee hebben de Nederlandse experts de Nederlandse bevolking dus zeer selectief voorgelicht over extreem weer.

Ik wees daar jaren geleden al eens op in dit blogbericht waar ik liet zien dat het KNMI zeer selectief schreef over het SREX-rapport van het IPCC:

Voor de komende 20 tot 30 jaar is de verwachte toename van weerextremen klein ten opzichte van de natuurlijke variabiliteit. Vanaf 1950 is wel het aantal weerextremen toegenomen, maar hierbij zijn de regionale verschillen groot.

Wederom wordt de suggestie gewekt dat extreem weer toeneemt zonder te vermelden dat de belangrijkste extremen – orkanen, tornado’s, overstromingen en droogte – niet zijn toegenomen. Die vertaling was ook nog eens halfbakken want IPCC schreef zelf:

There is evidence from observations gathered since 1950 of change in some extremes.

De belangrijkste les voor Baudet is dat hij één woordje toe had moeten voegen aan zijn statement: Er is geen toename in belangrijke extreme weersomstandigheden. Dan was zijn statement niet alleen meer dan correct geweest, zijn statement had het Nederlandse publiek dan ook meer inzicht geboden dan alle Nederlandse experts de afgelopen jaren bij elkaar gedaan hebben.

Dus mijn oproep aan alle Nederlandse deskundigen op het gebied van klimaat: vertel, als je begint over extreem weer, onomwonden dat de voor schade en slachtoffers meest ingrijpende extremen wereldwijd niet zijn toegenomen. Wie dat niet doet en niet verder komt dan statements als “er is een toename van extreem weer” is simpelweg de kluit aan het belazeren.

Ik sluit af met een citaat van Roger Pielke Jr. die overigens te kennen heeft gegeven dat hij graag naar Nederland wil komen om met wie dan ook in debat te gaan over klimaatverandering, extreem weer en de schade daardoor. Wie pakt de handschoen op? KNMI? PBL? WUR? VU?

Claiming that the weather has gotten worse is today an important cultural shibboleth related to climate science. It’s not supported by the evidence but it serves an important role in the political debate over climate.

Door | 2018-01-17T17:11:48+00:00 17 januari 2018|Analyse, Debat, Extreem weer, IPCC, KNMI, opinie|20 Reacties

20 Reacties

  1. Rob v 17 januari 2018 om 20:13 - Antwoorden

    De vraag is of het gedurende 12 jaar NIET hebben van een Orkaan ook als extreem kan worden gezien? Dit weer fenomeen brengt een aanzienlijke hoeveelheid regen en een 12 jarige stop kan dan een langdurige droogte tot gevolg hebben.

    Thierry Baudet heeft echter aan velen al duidelijk gemaakt hoe we door politiek nederland worden belogen. Hij staat intellectueel ver boven de kleuterklas.
    Ook onder de nederlandse bevolking groeit het aantal niet-gelovers gestaag ook al omdat het steeds duidelijker is dat het klimaat eigenlijk alleen maar gebruikt wordt om een Big Brother wereld te instaleren waar je als gewone burger niets meer te vertellen hebt terwijl ze ALLES van je mogen weten.
    Alleen al het feit dat in een groot gedeelte van nederland 130 mag worden gereden past niet in het CO2 verhaal.
    Thierry Baudet zal steeds meer volgers krijgen en is in deze kwestie zeker niet de verliezer. Voor de meeste kiezers is het NU belangrijk en niet het jaar 2100 want dat halen ze toch niet.

  2. Jan van Rongen 17 januari 2018 om 23:04 - Antwoorden

    Jullie praten vooral langs elkaar heen. De Royal Society geeft (in Ciate Update) een hele reeks recente onderzoeken naar extreem weer; het KNMI levrt juist vandaag ook een update met een flinke literatuurlijst voor Nederland. Geen van die artikeen is van Pielke. Die heeft het altijd over de kosten van klimaatrampen, en als je dat als enige maatstaf neemt dan heb je dus gewoon over iets anders dan over de extreme weersomstandigheden deze winter in de US , de dreiging van watergebrek in Kaapstad en andere extreme weersomstandigheden ten gevolge van klimaatverandering.

  3. Rob de Vos 18 januari 2018 om 10:02 - Antwoorden

    Uitstekende analyse Marcel! Zo rolt het balletje, en alsmaar in dezelfde richting. Waar blijven de media die zonder last of ruggespraak inzicht geven in de materie? De Volkskrant deed een dappere poging door ruimte te bieden in de krant. Wat onmiddellijk tot felle reacties leidde, want hoe haalt de redactie het in zijn hoofd om Rozendaal een podium te bieden? Zo wordt het klimaatdebat (en niet alleen dat debat) meer en meer gesmoord door een deken van taboes.

  4. Bart van Oerle 18 januari 2018 om 10:35 - Antwoorden

    @Jan van Rongen

    Maar in je reactie geef je Marcel impliciet gelijk; winter in de VS en droogte in Kaapstad zijn niet de ‘belangrijke’ extremen waar Marcel het over heeft. En dat is wel weer relevant voor de discussie, want het beleid heeft als doel ter preventie van deze extremen. Als het erg meevalt met die extremen, dan zijn de vermeden kosten laag en is het beleid dus minder rendabel.

  5. Jan van Rongen 18 januari 2018 om 12:57 - Antwoorden

    Nee Bart, ik constateer slechts dat men het over verschillende zaken heeft. Het extreme weer neemt toe in omvang. Zoek svp de letterlijke quote van Baudet op en dat gaat niet over belangrijke extremen,maar gewoon over extreem weer. Of Marcel al of niet de doelpalen van de discussie heeft verzet boeit me niet, maar hij heeft het wel over iets anders dan waar de discussie oorspronkelijk over ging.

    Het toenemende extreme weer is een indicatie dat de kans op nog meer extremen groter aan het worden is. Niet de enige indicatie, want daarvoor waarschuwt de klimaatwetenschap al jaren en het is allemaal gedegen onderbouwd. Daarom hebben verzekeringsmaatschappijen hun premies voor schade bij dit soort gebeurtenissen verhoogd. Daarom is Nederland al druk aan de slag met het verhogen van de dijken en waterkeringen.

  6. Rob v 18 januari 2018 om 16:32 - Antwoorden

    Jan vR
    De noodzaak voor het verhogen van de dijken en waterkeringen heeft natuurlijk weinig te maken met het toenemen van extremen. Nederland is zowiezo al aan het zakken en zou dus ook zonder zeespiegelstijging de dijken en waterkeringen moeten verhogen. Misschien is wat vaker extreem weer zelfs beter om politiek nederland bij de les te houden. Grote delen van Nederland zijn nu eenmaal enorm kwetsbaar en dat wordt door het inklinken van de bodem alleen maar erger.

    http://www.natuurinformatie.nl/ndb.mcp/natuurdatabase.nl/i000331.html

  7. Rob v 18 januari 2018 om 16:35 - Antwoorden

    Jan v Rongen
    De noodzaak voor het verhogen van de dijken en waterkeringen heeft natuurlijk weinig te maken met het toenemen van extremen. Nederland is zowiezo al aan het zakken en zou dus ook zonder zeespiegelstijging de dijken en waterkeringen moeten verhogen. Misschien is wat vaker extreem weer zelfs beter om politiek nederland bij de les te houden. Grote delen van Nederland zijn nu eenmaal enorm kwetsbaar en dat wordt door het inklinken van de bodem alleen maar erger.

    http://www.natuurinformatie.nl/ndb.mcp/natuurdatabase.nl/i000331.html

  8. Hans Erren 18 januari 2018 om 20:06 - Antwoorden

    Kaapstad is dat gebrek aan neerslag of te groot verbruik?
    Population growing faster than storage
    Since 1995 the city’s population has grown 79%, from about 2.4 million to an expected 4.3 million in 2018. Over the same period dam storage has increased by only 15%.

  9. Guido van der Werf 18 januari 2018 om 23:47 - Antwoorden

    Als Baudet iets had gezegd van ….”Er is tot nu toe geen toename in orkanen en overstromingen, wel in het aantal hittegolven en extreme neerslag. Vanwege het karakter van extreme weersomstandigheden zal het ook nog wel decennia duren voordat we vast kunnen stellen of het aantal of de intensiteit van orkanen toeneemt, net zoals we pas over decennia kunnen vaststellen of de zeespiegel versneld stijgt. Helaas zit er veel traagheid in het klimaatsysteem waardoor het een risico is om tot die tijd te wachten met het nemen van maatregelen. Ondertussen lopen de gemeten temperaturen na een periode van weinig opwarming wel weer in de pas met de voorspellingen van klimaatmodellen, ondanks dat de zon fors zwakker is geworden”

    dan was er niet zo veel aan de hand geweest, maar helaas is dat lastig bij Twitter en kiest Baudet ervoor om een half verhaal online te zetten. Totaal geen nuance. Hiemstra kiest ervoor om vol in de tegenaanval te gaan, daar ontbreekt de nuance ook. Gelukkig dat anderen (waaronder Luttikhuis in het NRC) dat wel doen en zo toch “het publiek” een stap verder brengen.

  10. Hans Erren 19 januari 2018 om 00:10 - Antwoorden

    Er is ook een afname van de koudegolven, en laten nu toevallig die koudegolven meer slachtoffers eisen dan de hittegolven dan zien we dat deze milde opwarming die wij meemaken een netto gunstig effekt heeft, maar dat ondermijnt het doemverhaal.

  11. Herman Aven 19 januari 2018 om 03:12 - Antwoorden

    Jan van Rongen : “extreme weersomstandigheden deze winter in de US … ten gevolge van klimaatverandering.”

    Maar dat is slechts een opinie met zeer bescheiden wetenschappelijke basis. Diverse attributiepogingen liggen wel klaar maar gaan toch eerder de tegenovergestelde kant op: dat opwarming deze temperatuurextremen juist minder laag zal maken.

    https://wwa.climatecentral.org/analyses/north-american-cold-winter-2017-2018/

    “Winter in North America Is Cold — Dec. 2017-Jan. 2018”

    Geert Jan van Oldenborgh, Hylke de Vries (KNMI), Gabriel Vecchi (Princeton University), Friederike Otto (University of Oxford), Claudia Tebaldi (Climate Central and NCAR)

  12. Marcel Crok 19 januari 2018 om 10:09 - Antwoorden

    @Guido
    Deels mee eens dat Luttikhuis een genuanceerd stuk schreef. Hij claimt bv via een herverzekeraar een toename van extreme droogte die in strijd is met het IPCC.
    Ik ben echt nog nooit een Nederlandse wetenschapper tegengekomen die luid en duidelijk de statements van Pielke Jr herhaalt, namelijk dat er geen trend is in orkanen, overstromingen, droogte en tornado’s terwijl deze statement volledig in lijn is met het IPCC. Heb jij enig idee waarom wetenschappers dat niet doen?
    gr Marcel

  13. Guido van der Werf 19 januari 2018 om 14:16 - Antwoorden

    Als ik even zoek op “orkanen klimaatverandering” dan zie ik bij de eerste hits Rein Haarsma een heel genuanceerd schetsen op een nieuwssite, zelfs zeggen dat het aantal orkanen af zal nemen en een heel rustig overzichtsstuk op de KNMI website. Maarten Krol over overstromingen in India “Het hele systeem varieert jaarlijks te veel om daar rechttoe rechtaan conclusies over te trekken.”

    Ikzelf gebruik de figuur van Pielke (eerst zonder normalisatie met GDP, dan met) in mijn colleges ook om studenten ervan te doordringen dat er soms een half verhaal verteld wordt in de media. Idem voor het temperatuurverloop (focus op 2001-2014 of op het grote plaatje) en voor CO2 en ijstijden (Al Gore op de hoogwerker versus het “CO2 volgt temperatuur en speelt dus geen rol”).

    Ik ben het allereerst niet eens met je stelling dat wetenschappers de statements van Pielke Jr niet herhalen (hoewel er vast andere geluiden te horen zijn, maar dat is voor zover ik kan een minderheid), ten tweede vind ik het altijd vreemd dat in de sceptische wereld het IPCC aangehaald wordt als het positief nieuws is terwijl de rest vaak als onzin of propaganda afgedaan wordt.

  14. Lieven Bervoets 20 januari 2018 om 13:01 - Antwoorden

    @hanq erren: “en laten nu: toevallig die koudegolven meer slachtoffers eisen dan de hittegolven”: heb jij daar een (wetenschappelijke) referentie voor. Puur gevoelsmatog zou ik denken dat een mens zich veel beter kan wapenen (kleden) tegen koude dan tegen hitte

  15. Rob v 20 januari 2018 om 14:17 - Antwoorden

    Lieven Bervoets

    Bij hitte zijn de meeste slachtoffers alleenstaande ouderen die uitdrogen. Ze voelen gewoon geen dorst waardoor ze vergeten voldoede te drinken (+ eten). Bij goede verzorging dus voldoende water en voeding zouden er bijna geen slachtoffers zijn.

  16. Rob v 20 januari 2018 om 14:27 - Antwoorden

    Je wapenen tegen kou is economisch gezien veel duurder. Kleding + stookkosten woning + stookkosten lichaam en dan ook nog vaak een griepgolf of gewoon een stevige verkoudheid waardoor het lichaam toch al zwakker is..

  17. Hans Erren 20 januari 2018 om 17:01 - Antwoorden

    Lieven
    https://www.usatoday.com/story/weather/2015/05/20/cold-weather-deaths/27657269/

    The study — published in the British journal The Lancet — analyzed data on more than 74 million deaths in 13 countries between 1985 and 2012. Of those, 5.4 million deaths were related to cold, while 311,000 were related to heat.

  18. Lieven Bervoets 22 januari 2018 om 11:19 - Antwoorden

    @Hans. bedankt. ALs ik eens tijd heb 🙂 zal ik het artikel proberen te lezen. Maar uiteraard is het niet omdat er minder hitte doden zouden zijn dat opwarming geen probleem is.

    Lieven

  19. Rob v 22 januari 2018 om 21:11 - Antwoorden

    Lieven

    Daarom gaan de meeste Nederlanders naar warme landen tijdens de (zomer)vakantie.
    Ze schrijven er zelfs liedjes over.

    ,t was aan de costa del sol
    https://youtu.be/7-OUuZ_Eoo0

    Dus waarom is opwarming een probleem ?

  20. Boels 14 februari 2018 om 09:47 - Antwoorden

    “Dat het statistisch niet vaststaat dat het aantal cyclonen toeneemt (één variabele van de vele) door de opwarming, ontkracht niet dat extreme weersomstandigheden toenemen.”

    Als dat juist is, geldt ook:
    Dat het statistisch niet vaststaat dat het aantal cyclonen afneemt (één variabele van de vele) door de opwarming, ontkracht niet dat extreme weersomstandigheden afnemen.

    Het gaat toch altijd om statistische significantie bij de conclusies in de klimaatwetenschap?

Geef een reactie