KNMI-directeur Gerard van der Steenhoven stelde gisteren op de NOS-website en in het 8 uur Journaal dat het Code Oranje is voor het klimaat in Nederland. Uit het artikel:

‘Als we er niet in slagen om een akkoord te bereiken in Parijs, en de opwarming van de aarde gaat ongebreideld door, dan is er absoluut sprake van code oranje. De situatie voor het klimaat is echt heel kritisch.’

[…]

Het is nog geen code rood. Code oranje wil zeggen dat er nog wel wat aan te doen is, aldus de KNMI-directeur. Het terugbrengen van de CO2-uitstoot is een eerste stap. “Maar daarna moeten we verder gaan om in een jaar of 20, 25 onze economie zo duurzaam te maken, dat er geen CO2-uitstoot meer zal zijn.”

Richard Tol en ikzelf bekritiseren de uitlatingen van het KNMI in een artikel op de Telegraaf-website. Tol zegt bijvoorbeeld terecht: ‘Het lijkt me verstandig als de heer Van der Steenhoven zich in de toekomst beperkt tot gedegen wetenschap in plaats van speculatief activisme.’ In het 8 uur Journaal deed het KNMI er nog een schepje bovenop door een fictief en zeer alarmerend weerbericht te ‘presenteren’ uit 2065. Dit werkte als de spreekwoordelijke rode lap op de stier voor GeenStijl.
Kamerlid Remco Dijkstra van de VVD is ongelukkig met de uitspraken van het KNMI en reageert vandaag eveneens bij de NOS in een artikel dat de juiste titel heeft: Sinds wanneer hebben wij een klimaatalarm? In het stuk zelf weet Dijkstra niet echt tot de kern van het probleem door te dringen. Die kern is dat de KNMI-directeur hier aan politiek doet en dat is simpelweg zijn taak niet.

Code Oranje
Wat is Code Oranje ook alweer? Dat zijn kleurcodes om te waarschuwen voor extreem weer. Hier zijn de omschrijvingen voor Code Oranje en Code Rood:

Code oranje: Wees voorbereid
Deze waarschuwing verschijnt op zijn vroegst 24 uur voordat het weerverschijnsel met een zekerheid van minstens 60 procent kan optreden.

Code rood (weeralarm): Onderneem actie
Het weeralarm wordt uitgegeven bij een mogelijk grote impact van het weer op de samenleving en verschijnt op zijn vroegst 12 uur voordat het weerfenomeen kan optreden. Code rood kan ook uitgegeven worden als er
een kleine kans is op een extreme weersituatie, maar de veiligheidsrisico’s groot zijn.

Van der Steenhoven zei dit: ‘Het is nog geen code rood. Code oranje wil zeggen dat er nog wel wat aan te doen is, aldus de KNMI-directeur.’
Zelfs als je de definities letterlijk zou toepassen op het klimaat, dan snijdt zijn opmerking geen hout. Immers, Code Rood betekent ‘onderneem actie’. Code Oranje betekent alleen maar ‘wees voorbereid’. Drastisch CO2 reduceren kan je toch wel zien als een vorm van ‘actie ondernemen’, code rood dus. Wees voorbereid klinkt meer als adaptatie: dijken op orde, rioolbuizen wat breder maken, hittegolfplannen etc.

Maar belangrijker natuurlijk is dat de codes speciaal ontwikkeld zijn voor weer en niet voor klimaat. Het is dus volstrekt onverantwoord dat Van der Steenhoven deze codes nu zomaar loslaat op het klimaat. Hij maakt het KNMI daarmee volstrekt belachelijk en ongeloofwaardig.

Code Oranje betekent: ‘Deze waarschuwing verschijnt op zijn vroegst 24 uur voordat het weerverschijnsel met een zekerheid van minstens 60 procent kan optreden.’ Betekent Code Oranje voor het klimaat nu dat er een zekerheid van 60 procent is dat er een extreem klimaat zal optreden? Dacht het niet. Aan de projecties van zowel mondiale als regionale klimaatmodellen kunnen helemaal geen kansen gehangen worden, dat erkent ook het KNMI.

Bij de presentatie van de nieuwe KNMI-scenario’s – die stellen dat Nederland in 2050 tussen de 1 en 2,3 graden warmer zou kunnen zijn – vroeg ik hoe groot de kans is dat het in 2050 even warm is als nu. Daar kunnen we geen kans aan hangen, was het eerlijke antwoord.

Parijs
Het KNMI heeft aan de vooravond van de klimaatconferentie in Parijs een duit in het politieke zakje gedaan. Ik weet niet wie dit bedacht heeft? De spindoctors van het KNMI? De directeur zelf? Is er wellicht zelfs een verzoekje ingediend vanuit I&M? In ieder geval heeft de NOS het KNMI ruim baan gegeven. Pure klimaatpropaganda.

Vorige week werd ik gebeld door Radio 1, of ik in debat wilde over Parijs en zo ja met wie? Ik zei ja graag, maar dan wel met een zwaargewicht van het KNMI zodat we het echt over de inhoud kunnen hebben. Wat denk je? De Radio 1 verslaggever kreeg te horen dat het KNMI niet met mij in debat wilde gaan. Niets mag het ‘feestje’ in Parijs in de weg staan. In een debat met mij valt er niets te winnen en wel het een en ander te verliezen. Als het KNMI nu niet zo schaamteloos naar buiten was getreden met deze klimaatpropaganda had ik deze weigering voor me gehouden. Nu mag iedereen het weten ook.

[Update 23 november: KNMI komt nu pas met een nieuwsbericht met als titel Code Oranje voor klimaat. Het stuk zelf zegt echter niets over een code oranje en geeft dus ook geen enkele onderbouwing voor het gebruik van deze term in de context van het klimaat. Ben benieuwd of we er ooit achter zullen komen wie deze actie bedacht heeft bij het KNMI.]